International Trade reading list

Below is the reading list to learn about international trade. This list is introduced by Tyler Cowen, an economist, who is running the Marginal Revolution blog. I show here all of his post for reading.

---

Books: Jacob Viner, Studies in the Theory of International Trade (on-line, optional).

All videos can be found on MRUniversity.com, if not in the international trade section than in the development economics class or a few on Mexico in the Mexico class.  In general I recommend viewing the videos before tackling the readings.

I. Comparative advantage and free trade

1. Bernhofen, Daniel and John C. Brown. 2005. “An Empirical Assessment of the Comparative Advantage Gains from Trade: Evidence from Japan.” American Economic Review.
2. Autor, David H. David Dorn and Gordon H. Hanson. Untangling Trade and Technology: Evidence from Local Labour Markets. The Economic journal, 2015, 125 (584), p. 621 – 646.
3. Acemoglu, Daron, David Autor, David Dorn, and Gordon H. Hanson. 2014. “Import Competition and the Great US Employment Sag of the 2000s.” NBER Working Paper.
4. Feenstra, Robert C. 2008. “Offshoring in the Global Economy.” Ohlin Lecture Series, Lecture 1 only, through p.66 only.
5. Grossman, Gene M. and Esteban Rossi-Hansberg. 2006. “The Rise of Offshoring: It’s Not Wine for Cloth Anymore.” Federal Reserve Bank of Kansas City.
6. Donaldson, David. 2011. “Trade and Labor Markets.” powerpoint.
7. Khandelwal, Amit. 2009. “The Long and Short (of) Quality Ladders.” Review of Economic Studies.
8. Baldwin, Richard. 2011. “How Trade and Industrial Organization After Globalization’s 2^nd Unblundling: How Building and Joining a Supply Chain are Different and Why it Matters.” NBER Working Paper. Also this is a chapter in the NBER book Globalization in an Age of Crisis: Multilateral Economic Cooperation in the Twenty-First Century (2014), Robert C. Feenstra and Alan M. Taylor, editors, pp. 165–212.
9. Goldberg, Pinelopi Koujianou and Nina Pavcnik. 2007. “Distributional Effects of Globalization in Developing Countries.” Journal of Economic Literature.
10. Tyler Cowen, “Why the theory of comparative advantage is overrated,” Marginal Revolution blog post, http://marginalrevolution.com/marginalrevolution/2013/09/why-the-theory-of-comparative-advantage-is-overrated.html
11.  
12. Videos: The two videos on Comparative Advantage, Sources of Comparative Advantage, Development and Trade, empirical evidence, Evidence on Comparative Advantage from Japan, Factor price equalization, Specific Factors Models, Economics of Offshoring, The Rybczynski Theorem, Trade, Investment, and Migration as Substitutes, Unbundling the Supply Chain.

II. Tariffs

1. Paul Krugman. “The One-Minute Trade Policy Theorist.” (powerpoint)
2. The Economic Benefits of U.S. trade, Office of the President of the United States, May 2015.
3. Broda, Christian, Nuno Limao, and David Weinstein. 2008. “Optimal Tariffs and Market Power: The Evidence.” American Economic Review.
4. Arkolakis, Costas, Arnaud Costinot and Andres Rodriguez-Clare. 2012. “New Trade Models, Same Old Gains?” American Economic Review.
5. Melitz, Marc J. “The Impact of Trade on Intra-Industry Reallocations and Aggregate Industry Productivity,” Econometrica 2003.
6. Kehoe, Timothy J. and Kim J. Ruhl. 2006. “How Important Is the New Goods Margin in International Trade?” NBER Working Paper, and now just published, Journal of Political Economy 2013.
7. Bernhofen, Daniel M., Zouheir El-Sahli, and Richard Kneller. 2012. “Estimating the Effects of the Container Revolution on World Trade.” University of Nottingham Discussion Paper Series.
8. Nunn, Nathan and Daniel Trefler. 2010. “The Structure of Tariffs and Long-Term Growth.” American Economic Review.
9. Dave Donaldson, “Trade and Growth (Empirics)”, MIT Lectures notes.
10.  
11. Videos: Tariffs v. Quotas, International Trade Disciplines Monopolies, Monopolistic Competition and International Trade, Effective rate of protection, Theory of Optimal Tariffs, Trade and Variety, Does “fair trade” help?, Malawi restrict trade in corn, Market reforms in Bangladesh, John Stuart Mill Terms of trade, The Shipping Container.

III. Heckscher-Ohlin and factor abundance theories of trade

1. Helpman, Elhanan. 1999. “The Structure of Foreign Trade.” Journal of Economic Perspectives.
2. Debaere, Peter. 2003. “Factor Abundance and Trade.” Journal of Political Economy.
3. Deardorff, Alan V. 1979. “Weak Links in the Chain of Comparative Advantage.” Journal of International Economics.
4. Trefler, Daniel. 1993. “International Factor Price Differences: Leontief Was Right!” Journal of Political Economy.
5. Davis, Donald R. and David E. Weinstein. 2001. “What Role for International Trade.” NBER Working Paper.
6. Davis, Donald R. 1995. “Intra-Industry Trade: A Heckscher-Ohlin-Ricardo Approach.” Journal of International Economics.
7. Trefler, Daniel. 1995. “The Case of the Missing Trade and Other Mysteries.” American Economic Review.
8. Costino, Arnaud and Jonathan Vogel. “Beyond Ricardo: Assignment Models in International Trade,” NBER Working Paper, October 2014.
9. Videos: What is at Stake in Trade Theories?, The Heckscher-Ohlin Theorem, Evidence on the Heckscher-Ohlin Theorem.

IV. Increasing Returns

1. Donaldson, David. “Increasing Returns to Scale and Monopolistic Trade.” Powerpoint, on-line, http://economics.mit.edu/files/7444
2. Helpman, Elhanan. 1987. “Imperfect Competition and International Trade: Evidence from Fourteen Industrial Countries.” Journal of the Japanese and International Economics.
3. Davis, Donald R. and David E. Weinstein. 2003. “Market Access, Economic Geography, and Comparative Advantage: An Empirical Test.” Journal of International Economics.
4. Antweiler, Werner ; Trefler, Daniel.  Increasing Returns and All That: A View from Trade, American Economic Review, 1 March 2002, Vol.92(1), pp.93-119.
5. Debaere, Peter. 2005. “Monopolistic Competition and Trade, Revisited: Testing the Model Without Testing for Gravity.” Journal of International Economics.
6. Yi, Kei-Mu. 2003. “Can Vertical Specialization Explain the Growth of World Trade?” Journal of Political Economy.
7. Harrigan, James. 2001. “Specialization and the Volume of Trade: Do the Data Obey the Laws?” NBER Working Paper.
8. Bernard, Andrew B. ; Jensen, J. Bradford ; Redding, Stephen J. ;Schott, Peter K. “Firms in International Trade,” Journal of Economic Perspectives, 1 July 2007, Vol.21(3), pp.105-130.
9. Helpman, Elhanan.  Foreign Trade and Investment: Firm‐level Perspectives,” Economica, 2014, Vol.81(321), pp.1-14.
10. Tybout, James R. 2001. “Plant- and Firm-Level Evidence on “New” Trade Theories.” NBER Working Paper.
11. Bernard, Andrew B. and J. Bradford Jensen. 2004. “Why Some Firms Export.” Review of Economics and Statistics.
12. Baldwin, Richard ; Harrigan, James.  Zeros, Quality, and Space: Trade Theory and Trade Evidence,” American Economic Journal: Microeconomics, 1 May 2011, Vol.3(2), pp.60-88.
13. Armenter, Roc and Koren, Miklos. “A Balls-and-Bins Model of Trade.” American Economic Review, 2014, https://www.aeaweb.org/articles.php?doi=10.1257/aer.104.7.2127.
14. Videos: Trade and External Economies of Scale, Monopolistic Competition and International Trade, Trade and Increasing Returns: Evidence, Paul Romer, Robert Torrens on strategic trade policy, The Economics of Bollywood.

V. Is there a trade and industrialization slowdown?

1. Hausmann, Ricardo, Jason Hwang, and Dani Rodrik. “What You Export Matters.” Journal of Economic Growth, 12, 1, March 2007, 1-25.
2. Rodrik, Dani. “The Future of Economic Convergence.” Harvard Kennedy School, August 2011, RWP11-033.
3. Rodrik, Dani. “Unconditional Convergence in Manufacturing.” Quarterly Journal of Economics, 2012.
4. Rodrik, Dani. “The Perils of Premature Deindustrialization.” Project Syndicate, 11 October 2013.
5. Rodrik, Dani. “Are Services the New Manufactures?” Project Syndicate, October 13, 2014.
6. Davies, Gavyn. “Why world trade growth has lost its mojo.” The Financial Times, January 9, 2015.

VI. Gravity models

1. Anderson, James and Eric van Wincoop.  2004. “Trade Costs” Journal of Economic Literature.
2. Head, Keith. 2011. “Gravity for Beginners.” Presented at US-Canada Border Conference.
3. Donaldson, David. 2011. “Gravity Models.” No Journal—powerpoint.
4. Hummels, David. 2007. “Transportation Costs and International Trade in the Second Era of Globalization.” Journal of Economic Perspectives.
5. Anderson, James and Eric van Wincoop. 2003. “Gravity with Gravitas: A Solution to the Border Puzzle.” American Economic Review.
6. Eaton, Jonathan and Samuel Kortum. 2002. “Technology, Geography, and Trade.” Econometrica.
7. Chaney, Thomas. “The Network Structure of International Trade,” American Economic Review 2014.
8. Video: The Gravity Equation and the Costs of Trade.

VII. Trade in economic history

1. Harrison, Ann and Andres Rodriguez-Clare. 2010. “Trade, Foreign Investment, and Industrial Policy for Developing Countries.” Handbook of Development Economics, Volume 5, Ch 63, also the same is Ann Harrison and Andres Rodriguez-Clare. 2009. “Trade, Foreign Investment, and Industrial Policy for Developing Countries.” NBER Working Paper.
2. Irwin, Douglas. 2002. “Interpreting the Tariff-Growth Correlation of the Late Nineteenth Century.” American Economic Review.
3. Irwin, Douglas. 2002. “Did Import Substitution Promote Growth in the Late Nineteenth Century?” NBER Working Paper.
4. John Nye, “The Myth of Free Trade Britain and Fortress France,” Journal of Economic History, 1991.
5. Irwin, Douglas. 1997. “From Smoot-Hawley to Reciprocal Agreements: Changing the Course of U.S. Trade Policy in the 1930s.” NBER Working Paper.
6. Irwin, Douglas. 1998. “The Smoot-Hawley Tariff: A Quantitative Assessment.” The Review of Economic Statistics.
7. Crowley, Meredith A. and Xi Luo. 2011. “Understanding the Great Trade Collapse of 2008-09 and the Subsequent Trade Recovery.” Journal of Economic Perspectives.
8. Francois, Joseph and Julia Woerz. 2009. “The Big Drop: Trade and the Great Recession.” No Journal, article online.
9. Videos: Corn Law debates, Friedrich List, Robert Torrens on sliding tariffs, The Deindustrialization of India, Tariffs and Growth in the late 19^thCentury, South Korea and Industrial Policy, The Smoot-Hawley Tariff, Why Did Trade Plummet in the Great Recession?

VIII. FDI and multinationals

1. Blonigen, Bruce.  A Review of the Empirical Literature on FDI Determinants, Atlantic Economic Journal, 2005, 33, 4, pp.383-403
2. Ramondo, Natalia and Andres Rodriguez-Clare. 2013. “Trade, Multinational Production, and the Gains from Openness.” Journal of Political Economy, 2013, vol. 121, no. 2.
3. Antras, Pol and Stephen R. Yeaple. 2013. “Multinational Firms and the Structure of International Trade.” NBER Working Paper, it is also Pol Antras and Stephen Yeaple, “Multinational Firms and the Structure of International Trade,” 2013, Handbook of International Economics,Volume 4, http://dx.doi.org/10.1016/B978-0-444-54314-1.00002-1
4. Cole, Harold L., Jeremy Greenwood, and Juan M. Sanchez. “Why Doesn’t Technology Flow From Rich to Poor Countries?” National Bureau of Economic Research Working Paper, 20856, January 2015.
5. Videos: Basics of multinational corporations, Intra-firm Trade, Intra-industry Trade, Gains from Multinationals, Who Gains from FDI?, Productivity in firms, Foreign investment in India, Competition from foreign retailers, What is a Maquiladora? Introduction to NAFTA, NAFTA and Mexican Agriculture, The Effect of NAFTA on the Mexican Economy.

IX. The politics of trade

1. Grossman, Gene M. and Elhanan Helpman. 1994. “Protection for Sale.” American Economic Review.
2. Goldberg, Pinelopi Koujianou and Giovanni Maggi. 1999. “Protection for Sale: An Empirical Investigation.” American Economic Review.
3. Mayda, Anna Maria and Dani Rodrik. 2005. “What are Some People (and Countries) More Protectionist than Others?” European Economic Review.
4. Grossman, Gene M. and Elhanan Helpman. 1995. “The Politics of Free-Trade Agreements.” American Economic Review.
5. Harrison, Ann and Jason Scorse. 2010. “Multinational and Anti-Sweatshop Activism.” American Economic Review.
6.  Videos: The Political Economy of Tariffs, Does Trade Help the Environment?, Regulation as a Major Trade Barrier, Who Supports Free Trade?, The Cultural Diversity Critique of Markets.

--- 
Enjoy!

Kỷ yếu diễn đàn Kinh tế Mùa xuân 2015

Gửi các bạn quan tâm tài liệu Kỷ yếu Diễn đàn Kinh tế Mùa xuân năm 2015:

Tài liệu là tập hợp các bài viết, đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu kinh tế và chính sách công có uy tín tại Việt Nam. Link tải về: Kỷ yếu Diễn đàn Kinh tế Mùa xuân 2015

Mục lục

PHẦN 1

ĐÁNH GIÁ BỔ SUNG KẾT QUẢ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KT-XH NĂM 2014 VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH NĂM 2015

KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2014: TỔNG QUAN VĨ MÔ

PGS.TS. Trần Đình Thiên và các cộng sự - Viện Kinh tế Việt Nam

TÌNH HÌNH KINH TẾ QUÍ I/ 2015 VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN XỬ LÝ CHO 9 THÁNG CÒN LẠI

TS. Lê Đình Ân - Nguyên Giám Đốc Trung tâm thông tin và dự báo KT-XH Quốc gia

KINH TẾ VĨ MÔ 2014: ỔN ĐỊNH VỀ LƯỢNG, TRÌ TRỆ VỀ CHẤT, CHƯA RÕ TƯƠNG LAI

TS. Lê Việt Đức

KINH TẾ VIỆT NAM: GIẢI PHÁP “VƯỢT ĐÁY” VÀ TĂNG TRƯỞNG BỀN VỮNG

PGS.TS Nguyễn Chí Hải - Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐHQG TP.HCM)

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA 2014

TS. Trần Văn, Phó Chủ nhiệm - Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội

CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ NĂM 2014 VÀ MỘT SỐ GỢI Ý CHO NĂM 2015

TS. Hà Huy Tuấn - Phó Chủ tịch UBGSTC Quốc gia

CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN, KẾT QUẢ, VẤN ĐỀ VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ

TS.Trần Tiến Cường

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA 2011-2015: ĐIỀU CHỈNH ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH

TS. Vũ Như Thăng - Viện trưởng, Viện CL&CSTC

MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HIỆN NAY

TS. Nguyễn Lâm Thành

TS. Nguyễn Anh Phong

THẤT NGHIỆP VÀ VIỆC LÀM – THỰC TRẠNG VÀ THÁCH THỨC

TS. Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội

VẤN ĐỀ THẤT NGHIỆP VÀ VIỆC LÀM:  HIỆN TRẠNG VÀ TRIỂN VỌNG

PGS.TS. Nguyễn Thị Lan Hương - Viện Khoa học lao động và xã hội

PHẦN 2

CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG KINH DOANH: BIẾN LỜI NÓI THÀNH HÀNH ĐỘNG

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU “ĐỔI MỚI TƯ DUY VÀ THÁO BỎ NÚT THẮT THỂ CHẾ ĐỂ  CHUYỂN MẠNH NỀN KINH TẾ NƯỚC TA SANG KINH TẾ  THỊ TRƯỜNG ĐẦY ĐỦ, HIỆN ĐẠI ”

TS. Nguyễn Đình Cung

MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH VÀ TÁC ĐỘNG CỦA THAM NHŨNG VÀ CHI PHÍ PHI CHÍNH THỨC

TS. Lê Đăng Doanh

MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH NHÌN TỪ GÓC ĐỘ CẢI CÁCH NỀN HÀNH CHÍNH VÀ TÀI CHÍNH CÔNG

TS.Trần Du Lịch

TIẾP TỤC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT KINH TẾ, GÓP PHẦN XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở NƯỚC TA

PGS.TS. Dương Đăng Huệ - Vụ trưởng Vụ Pháp luật Kinh tế - Dân sự, Bộ Tư pháp

MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH NHÌN TỪ GÓC ĐỘ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

PGS TS Bùi Tất Thắng - Viện Chiến lược phát triển

MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH VIỆT NAM QUA GÓC NHÌN CỦA DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG CÁC CUỘC ĐIỀU TRA CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH

Đậu Anh Tuấn - Trưởng Ban Pháp chế, Giám đốc Dự án Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam

TIẾP TỤC CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH - GÓC NHÌN TỪ KHU VỰC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM –

TS Phạm Ngọc Long - Ủy viên BCH Hiệp Hội DNNVV Việt Nam; Viện trưởng Viện Khoa học Quản trị DNNVV;

MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH NHÌN TỪ GÓC ĐỘ TIẾP CẬN NGUỒN LỰC VÀ THỊ TRƯỜNG

TS. Lê Hồng Nhật - Trường Kinh Tế - Luật, ĐHQG HCM

PGS.TS. Nguyễn Tiến Dũng - Trường Kinh Tế - Luật, ĐHQG HCM

CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH: GIẢI PHÁP CỤ THỂ, QUYẾT LIỆT TRONG KHÂU THỰC HIỆN

PGS.TS. Ngô Trí Long

MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH TẠI VIỆT NAM THỰC TRẠNG & KHUYẾN NGHỊ

TS. Phạm Huy Hùng - Ủy viên Ủy ban kinh tế

NHẬN DIỆN NHỮNG THÀNH CÔNG VÀ BẤT CẬP TRONG CẢI CÁCH MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ Ở VIỆT NAM

TS.Nguyễn Minh Phong - Báo Nhân Dân

Nguyễn Trần Minh Trí - Viện Kinh tế &chính trị thế giới

HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ CÔNG NHẰM CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ DOANH TẠI VIỆT NAM

PGS. TS Nguyễn Văn Trình - Giám đốc Học viện Cán bộ TP.HCM

THỰC HIỆN CUỘC CÁCH MẠNG KHỞI NGHIỆP KINH DOANH TẠI VIỆT NAM, XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN 2 TRIỆU DOANH NGHIỆP KINH DOANH CÓ HIỆU QUẢ TỪ NAY ĐẾN NĂM 2025

CEO.Đặng Đức Thành - Chủ nhiệm Câu lạc bộ các Nhà Kinh tế (VEC); Ủy viên Ban chấp hành phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam (VCCI)

CHẤT LƯỢNG THỂ CHẾ NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ QUY TRÌNH LẬP QUY TẠI VIỆT NAM

Phan Vinh Quang

CHẤT KỸ TRỊ TRONG QUẢN TRỊ NHÀ NƯỚC VỚI MỤC TIÊU CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG KINH DOANH

Vũ Hoài Bắc - Chủ tịch Công ty tư vấn GHC

ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH TẠI VIỆT NAM TỪ GÓC NHÌN CỦA CÁC NHÀ ĐẦU TƯ CHÂU ÂU

Phòng Thương mại châu Âu tại Việt Nam

ĐÁNH GIÁ CỦA CÁC NHÀ ĐẦU TƯ NHẬT BẢN ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ KINH DOANH TẠI VIỆT NAM

Atsusuke KAWADA - Trưởng đại diện văn phòng JETRO Hà Nội; Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam

[New book] Light Manufacturing in Vietnam

The current growth model of Vietnam is grounded in the state-owned sector and in an emphasis on quantity rather than quality to drive economic progress based on low-cost labor and the assembly of products for export. Economic growth has been slowing since the global financial crisis of 2008–2009, and macroeconomic vulnerabilities are evident. The old model has run its course.

 

In this context, a book entitled "Light Manufacturing in Vietnam" has been published by the World Bank. The book has been prepared by a team led by Mr. Hinh T. Dinh. Economists and researchers from Economica Vietnam also contributed significantly in the preparation of the book.

"Light Manufacturing in Vietnam" argues that to return the economy to a path of rapid economic growth and to create quality jobs will require a structural transformation that can lift workers from low-productivity agriculture and the mere assembly of imported inputs to higher-productivity activities.

Based on a wide array of quantitative and qualitative techniques, "Light Manufacturing in Vietnam" identifies key constraints on manufacturing growth in Vietnam and evaluates differences in firm performance between China and Vietnam.

 

The book relies on detailed value chain analyses that were carried out in five industries at the core of the Vietnamese light manufacturing sector: agribusiness, leather, wood processing and wood products, metal products, and apparel. Based on these analyses, "Light Manufacturing in Vietnam" proposes concrete policy measures to help policy makers identify, prioritize, and resolve the most serious constraints in these specific light manufacturing industries.

Please click here to download the book. It can also be downloadable from the WorldBank’s Open Knowledge Repository and the Resource Centre of Economica Vietnam website.

Economica Vietnam is looking forward to receiving comments relating to this book so that we can further improve our work in the future.  If you have any question for us, do not hesitate to get in touch by contacting our email: contact@economica.vn.

 

Thank you very much.

www.facebook.com/economica.vn

Một số vấn đề về chính sách quản lý thị trường vàng

Trong chương trình Dân hỏi – Bộ trưởng trả lời trên truyền hình tối 5/5, thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Bình có nêu ra quan điểm tiếp cận của các chính sách với thị trường vàng. Cách tiếp cận ấy nếu nếu tóm tắt lại thì có thể thấy Ngân hàng Nhà nước đang nhằm từng bước hướng tới các mục tiêu: (i) đầu tiên là xây dựng một khuôn khổ pháp lý chặt chẽ để quản lý thị trường vàng; (ii) tiến tới chấm dứt hoạt động huy động và cho vay vốn bằng vàng của tổ chức tín dụng; và (iii) cuối cùng sẽ chuyển hoàn toàn quan hệ huy động, cho vay vốn bằng vàng sang quan hệ mua, bán vàng miếng.

Tuy nhiên, mục tiêu là như vậy nhưng cách thực hiện của Ngân hàng Nhà nước không khỏi khiến nhiều chuyên gia và người quan tâm cảm thấy thắc mắc.  Sau những phiên đấu thầu, những vấn đề trong chính sách quản lý thị trường vàng ngày càng bộc lộ. Việc đấu thầu vàng phải chăng chỉ giúp các ngân hàng “tất toán” trạng thái vàng? Tại sao Ngân hàng Nhà nước lại phải làm thế? Việc này có bắt nguồn từ sai lầm trước đây của Ngân hàng Nhà nước hay không? Hơn nữa, mục tiêu cuối cùng là chống vàng hoá, ổn định vĩ mô liệu có đạt được khi mà vàng từ dự trữ ngoại hối của quốc gia, tức vàng tiền tệ được đem ra bán rộng rãi ra bên ngoài sau các phiên đấu giá?

Ngân hàng Nhà nước kỳ vọng mọi thứ sẽ đi đúng hướng sau thời điểm hoàn toàn chấm dứt nghiệp vụ huy động – cho vay vàng của các tổ chức tín dụng vào 30/6/2013. Điều này cho thấy họ chấp nhận những vấn đề trong ngắn hạn để tập trung cho mục tiêu lâu dài hơn. Dù vậy, cách làm của Ngân hàng Nhà nước vẫn chưa đủ thuyết phục được dư luận.

Bài viết sau của nhà báo Nguyễn Vạn Phú sẽ phản biện một số vấn đề liên quan tới chính sách quản lý thị trường vàng:

-----

Sự thật đằng sau việc NHNN liên tục bán vàng

Nói “sự thật” cho kêu vậy chứ đến nay hầu như ai cũng rõ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bán vàng thông qua các phiên đấu thầu là nhằm giúp các ngân hàng thương mại tất toán trạng thái vàng. Vấn đề là vì sao NHNN phải làm như vậy?

Dùng chữ “tất toán” với “trạng thái” có thể gây khó hiểu. Nói theo kiểu đơn giản hóa, là trước đây ngân hàng thương mại huy động vàng của dân về hoặc đem cho vay lại, hoặc bán ra lấy tiền kinh doanh nay phải mua vàng để trả lại cho dân. Cho nên về mặt kỹ thuật có hai loại trạng thái: trạng thái cho vay và huy động và trạng thái kinh doanh. Cái đầu đã có lâu rồi còn cái sau mới có từ cuối năm 2011 và có phần trách nhiệm rất lớn của NHNN.

Đã làm thì phải chịu

Nếu nhớ lại, vào ngày 6-10-2011, NHNN thành lập nhóm G5+1, tức gồm năm ngân hàng thương mại (ACB, Đông Á, Techcombank, Eximbank và Sacombank) cộng với SJC với mục đích bình ổn giá vàng. Các ngân hàng này được chuyển đổi tối đa 40% số vàng tồn quỹ đã huy động của dân từ trước thành tiền mặt, tức bán vàng ồ ạt ra thị trường dưới danh nghĩa bình ổn giá theo yêu cầu của NHNN mặc dù trước đó đã có nhiều văn bản yêu cầu chấm dứt việc huy động vàng, cho vay bằng vàng...

Ngày đầu tiên bán ra 5 tấn và chỉ trong một tuần 10 tấn vàng đã được bán ra, sau đó lên 16 tấn (giá lúc đó khoảng 44-45 triệu/lượng, chênh lệch so với giá vàng thế giới chừng 1 triệu đến 1,5 triệu đồng).

Trên nguyên tắc, các ngân hàng này bán ra bao nhiêu vàng thì phải mua vào bấy nhiêu vàng trên tài khoản ở nước ngoài. Lúc đó ngân hàng nào được chọn cũng “phấn khởi” vì kiếm lãi dễ dàng. Nói là chỉ được bán 40% vàng tồn quỹ nhưng chắc chắn có tình trạng lấy vàng ở các ngân hàng khác về bán bởi lúc đó nhiều ngân hàng không nằm trong G5+1 vẫn nâng lãi suất huy động vàng lên cao, có khả năng đưa vàng cho G5+1 bán, lấy tiền về kinh doanh. Lãi suất huy động vàng được nâng lên cao từ 2% đến 3%, và trên nguyên tắc họ bị cấm huy động vàng nhưng vẫn huy động được theo kiểu giữ hộ. Nhiều nguồn tin nói người dân mua vàng về lại đem vào ngân hàng gởi hưởng lãi, ngân hàng lại tiếp tục bán ra. Tổng số vàng bán ra trong đợt bình ổn giá này là bao nhiêu, không rõ nhưng chắc chắn cao hơn con số 16 tấn, có lẽ vào khoảng 25 tấn như một số nguồn cho biết.

Ai nấy cứ tưởng giá vàng sẽ giảm, lúc đó họ sẽ mua lại vàng để bù lại chỗ đã bán ra hoặc cùng lắm thì nhập vàng từ tài khoản vàng ở nước ngoài về.

Không ngờ NHNN không cho nhập vàng vật chất, dành lấy vị thế độc quyền vàng, giá vàng thế giới lại tăng tiếp mãi cho đến gần đây mới giảm. Vậy là từ đó đến nay các ngân hàng liên tục mua vàng vào để tất toán trạng thái và chịu lỗ nặng. Đông Á cho biết lỗ trên 137 tỷ đồng do phải tất toán tài khoản vàng, ACB lỗ đến 1.800 tỷ đồng mới tất toán xong trạng thái. Eximbank cũng lỗ vài trăm tỷ đồng. Đó là chưa kể vàng trên tài khoản nước ngoài nay cũng lỗ vì mua với giá cao nay giá giảm mạnh.

Một người rành hoạt động kinh doanh vàng kiểu này cho rằng, do liên đới chịu trách nhiệm nên NHNN nay phải tìm cách bán vàng cho các ngân hàng thôi. Có người cho rằng các ngân hàng đã tất toán trạng thái kinh doanh vàng nay chỉ còn trạng thái cho vay và huy động vàng mà thôi. Dù sao đi nữa, vàng bán ra bao nhiêu là các ngân hàng mua hết chính vì nhu cầu tất toán đó.

Thử đặt mình vào vị trí của NHNN thì thấy nếu NHNN bán với giá thấp (gần bằng giá quốc tế) thì thiệt hại cho dự trữ quốc gia, lại mang tiếng hỗ trợ cho lợi ích nhóm; cho ngân hàng thương mại nhập khẩu thì phải bán đô-la cho họ với giá chính thức, cũng thiệt hại cho dự trữ ngoại hối. Nhưng thế thì phải nói thật, trình bày cho người dân nắm rõ chứ đừng loanh quanh lúc nói thế này lúc nói thế khác.

Thật ra, nếu NHNN lên tiếng thừa nhận sai lầm vào thời điểm yêu cầu G5+1 bán vàng bình ổn rồi làm đúng cam kết là cho các ngân hàng này nhập vàng từ tài khoản nước ngoài thì đã giải quyết được vấn đề một cách khéo léo hơn nhiều. Đằng này NHNN chọn cách giải thích vòng vo, đòi độc quyền vàng và đích thân bán vàng như một tổ chức kinh doanh. Hành động đó đã có những tác hại sẽ nói kỹ ở phần hai.

Vàng tiền tệ và vàng phi tiền tệ

Người ta thường phân vàng thành hai loại:

Vàng tiền tệ: Theo định nghĩa của các tổ chức tài chính quốc tế thì đây là loại vàng ngân hàng trung ương đưa vào dự trữ ngoại tệ. Tất cả các loại vàng còn lại là vàng phi tiền tệ. Tuy nhiên trong trường hợp Việt Nam, nhiều nhà kinh tế cho rằng cần phải xem vàng miếng do các ngân hàng thương mại huy động từ người dân, trả lãi cho họ, rồi đem cho vay cũng là vàng tiền tệ. Thậm chí vàng được đem ra để làm phương tiện thanh toán vào những năm trước cũng là vàng tiền tệ.

Vàng phi tiền tệ: Gồm cả vàng của người dân mua về làm trang sức, cất giữ như một phương tiện lưu trữ giá trị, hay vàng dùng trong công nghiệp.

Trước đây, NHNN đã làm đúng khi cố gắng hạn chế loại vàng tiền tệ, như không cho ngân hàng thương mại huy động vốn bằng vàng, không cho phép cho vay vốn bằng vàng, không được chuyển đổi vàng cất giữ dùm người dân thành tiền để kinh doanh. Nhà nước cũng dần dần xóa bỏ được thói quen dùng vàng làm phương tiện thanh toán, hiện nay ngay cả mua bán nhà, ít ai tính bằng vàng nữa. Lý do là khi tồn tại vàng tiền tệ trong nền kinh tế, xem như lượng tiền lưu thông bị thay đổi, bị khuếch đại lên, mà sự thay đổi, biến động đó không nằm trong vòng kiểm soát của NHNN nên dễ xảy ra biến động tỷ giá, lãi suất…

Có lẽ phần ở trên ai cũng thấy và ai cũng đồng ý. Chính Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cũng nói vàng là ngoại tệ.

Thế thì chỉ vì lý do như ở phần một mà NHNN lại lấy vàng từ dự trữ ngoại hối của quốc gia, tức vàng tiền tệ đem ra bán rộng rãi ra bên ngoài. Có phải Ngân hàng Nhà nước đang đi ngược lại chủ trương chống “vàng hóa” của mình? Có phải Ngân hàng Nhà nước đang pha loãng lượng tiền lưu thông bằng ngoại tệ, một yếu tố nằm ngoài sự kiểm soát của chính mình?

Quản lý dự trữ ngoại hối là một công tác quan trọng, không thể khinh suất bán hết vàng dự trữ trong khi các nước đã từng nâng tỷ lệ vàng dự trữ lên trong những năm qua. Bán như thế thì tỷ lệ vàng trong dự trữ ngoại hối sẽ giảm xuống còn bao nhiêu?

Việc Ngân hàng Nhà nước bán vàng tiền tệ ra thị trường như thế dẫn đến những hệ lụy:

- Hút tiền đồng về trong khi thị trường vẫn đang thiếu thanh khoản, dư nợ tín dụng tăng không đáng kể, đi ngược lại nỗ lực giảm lãi suất của thị trường.

- Làm giảm dự trữ ngoại hối trong bối cảnh xuất siêu chưa bền vững, vẫn còn nguy cơ nhập siêu lớn.

- Thay vì tìm cách huy động vàng trong dân như từng chủ trương, nay lại đưa vàng về cho dân cất dưới nệm.

Chính vì thế nhiều chuyên gia đã tiên đoán việc đấu thầu vàng như hiện nay sẽ không kéo dài được lâu, sẽ phải sớm chấm dứt.

Ở đây có câu hỏi nhiều người đặt ra: vì sao có sự chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng quốc tế cao như thế mặc cho NHNN bán ra thị trường trên 15 tấn vàng? Lý do thì có nhiều nhưng một chuyên gia về vàng đưa ra một lý do mà tôi cho là chính xác nhất: Chừng nào NHNN còn độc quyền về vàng chừng đó giá sẽ còn chênh lệch như thế bởi độc quyền đồng nghĩa với khó mua nên dẫn đến tâm lý găm giữ vàng, ai có đều lo thủ thế nắm giữ chứ không bán ra, làm sao giá không chênh lệch cho được.

Khi NHNN nói và làm sai luật

Nghị định 86 về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước quy định: Dự trữ ngoại hối nhà nước bao gồm “vàng tiêu chuẩn quốc tế”. Điều 10 còn nói rõ hơn: “Vàng của Quỹ dự trữ ngoại hối phải là vàng tiêu chuẩn quốc tế”.

Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng quy định: “Vàng miếng là vàng được dập thành miếng, có đóng chữ, số chỉ khối lượng, chất lượng và ký mã hiệu của doanh nghiệp và tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cho phép sản xuất hoặc vàng miếng do Ngân hàng Nhà nước tổ chức sản xuất trong từng thời kỳ”.

Trong hai văn bản này hoàn toàn không có dòng chữ nào về vàng thương hiệu quốc gia, không đề cập đến nhãn hiệu SJC.

Ngay chính Ngân hàng Nhà nước, trong một văn bản gần đây nhất, vẫn khẳng định:

- Nhà nước công nhận quyền nắm giữ, mua, bán tất cả các thương hiệu vàng miếng hợp pháp của người dân, không có sự phân biệt đối xử và không hạn chế lưu thông các thương hiệu vàng miếng khác SJC.

- Nghị định 24 và các quy định khác của pháp luật không có quy định nào bắt buộc phải chuyển đổi các loại vàng miếng khác sang vàng miếng SJC.

Khi ra Thông tư 16, hướng dẫn thi hành Nghị định 24, Ngân hàng Nhà nước cũng chưa đề cập đến thương hiện vàng quốc gia cũng như nhãn hiệu SJC.

Đến Thông tư 06, hướng dẫn hoạt động mua, bán vàng miếng trên thị trường trong nước thì Ngân hàng Nhà nước mới quy định loại vàng miếng được giao dịch mua bán: “Ngân hàng Nhà nước mua, bán vàng miếng hàm lượng 99,99%, loại 01 (một) lượng do Ngân hàng Nhà nước tổ chức sản xuất hoặc đã cho phép sản xuất trong các thời kỳ”. Cũng không có cụm từ “thương hiệu vàng quốc gia” hay “SJC”.

Trong lúc đó, phát biểu trước Quốc hội vào ngày 25-11-2012, Thống đốc Nguyễn Văn Bình nói “Nhà nước sẽ độc quyền về sản xuất vàng miếng và trước mắt, SJC sẽ là thương hiệu vàng của Ngân hàng Nhà nước”.

Trước đó vào ngày 4-7-2012, Phó Thống đốc Lê Minh Hưng cũng cho báo chí biết “Ngân hàng Nhà nước đã báo cáo Chính phủ và thống nhất với UBND TPHCM quyết định lựa chọn thương hiệu vàng miếng SJC là thương hiệu vàng miếng của Nhà nước”.

Như vậy luật từ nghị định đến thông tư không đề cập, chỉ có lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước phát biểu một cách chính thức về SJC đã gây ra không biết bao nhiêu là tốn kém, phiền toái và lộn xộn.

- Chỉ tính riêng việc tạm xuất vàng bốn số chín phi SJC rồi nhập lại vàng nguyên liệu cũng bốn số chín về để dập thành vàng SJC, đã lãng phí biết bao nhiêu công sức và chi phí.

- Chênh lệch giá giữa vàng SJC và vàng phi SJC ngày càng lớn cũng do những tuyên bố và cách làm này.

Như vậy rõ ràng NHNN cần phải làm hai việc để chấm dứt sự bất ổn chung quanh vàng.

- Chấm dứt việc bán vàng từ nguồn dự trữ quốc gia vì góp phần tạo nên tình trạng vàng hóa và làm giảm dự trữ ngoại hối quốc gia. Tìm con đường khác để buộc các NHTM tất toán vàng, trả lại cho dân.

- Lãnh đạo NHNN lên chính thức đính chính phát biểu của mình để nói rõ không chọn SJC làm thương hiệu vàng quốc gia.

Chỉ cần làm hai điều đó, tôi nghĩ cũng đã ổn định được thị trường.

Bắt kịp Thái Lan: 10 năm tới, hoặc không bao giờ…

"Việt Nam có thể bắt kịp Thái Lan 10 năm tới, hoặc không bao giờ...", đó là nhận định của GS. Keinichi Ohno - một nhà nghiên cứu đã có gần 18 năm tham gia tư vấn chính sách kinh tế cho Việt Nam. (http://bit.ly/13OAP8b).

Có thể ai đó cho rằng GS. Keinichi Ohno hơi bi quan nếu nhìn vào so sánh giữa Việt Nam và Thái Lan trong xếp hạng Chỉ số Thịnh vượng Quốc gia 2012 của Legatum Institute: Việt Nam thậm chí còn "thịnh vượng" hơn Thái Lan (với thứ bậc 53 so với 56). Tuy nhiên, Việt Nam hơn điểm Thái Lan lại nhờ vào những chỉ số cảm tính như "An toàn & An ninh" hay "Sự tự do cá nhân", mà nói tới ai cũng biết người Việt Nam thường "lạc quan" và "hạnh phúc" thế nào so với các đất nước khác trên thế giới.

  

Với nền kinh tế kém phát triển hơn Thái Lan, môi trường doanh nghiệp chưa như kỳ vọng, thủ tục hành chính công còn cồng kềnh và nhất là giáo dục và y tế luôn thua sút so với nước bạn láng giềng trong khu vực, việc Việt Nam còn nhiều việc phải làm nếu muốn bắt kịp Thái Lan trong 10 năm nữa.

So sánh Việt Nam với Thái Lan về xếp hạng Chỉ số Thịnh vượng toàn cầu

Nguồn: Legatum Institute (2012) 

Việt Nam đang bước vào thời kỳ dân số vàng, đó là một thời cơ không thể tốt hơn để đưa kinh tế đi lên nếu các nhà hoạch định chính sách có tầm nhìn và biết "khai thác" một cách hiệu quả.

10 năm nữa hoặc không bao giờ, đã tới lúc "sự thịnh vượng" của Việt Nam không thể mãi "náu mình" trong những danh hiệu "ảo tưởng" của một quốc gia hạnh phúc nhất nhì thế giới...

Vietnam: Why Is The Economy Not Taking Off?

By Seema Joshi

Studies reveal that Vietnam is the only country among the Next Eleven (N-11) countries that has managed to maintain a growth comparable to that of China and India in the past five years. Though it is believed that the growth performance of Vietnam when compared with other economies in the region is the fastest, performing even better than Indonesia, Malaysia and India (Helen Qiao, Vietnam: the Next Asian Tiger in the Making?, 2008), there are still serious issues. What is stopping the Vietnamese economy from surging ahead?

Consider the following: Vietnam embarked on the path of liberalization by initiating Doi moi (renovation) in December 1986. The significant growth performance is noticeable from the average annual growth rates of GDP registered during the 1990s and the first nine years during of the next decade. The figures stood at 7.9 per cent (1990-2000) and 7.6 per cent (2000-2009) as per World Bank, World Development Indicators, 2011. However, the growth process in the Vietnamese economy slowed down in 2008 and 2009.

Vietnam

The economic growth registered over the past two decades has definitely led to a better performance of Vietnam’s economy on the social front too. The Human Development Report 2010 of UNDP had ranked Vietnam 113th out of 169 countries with an HDI value of value of 0.572. At this level, Vietnam’s position is higher than that of India (119), Pakistan (125) and Bangladesh (129). It is heartening to note that Vietnam has already attained 5 out of the 10 Millennium Development Goal targets.

The above facts and figures present a rosy picture of Vietnam’s socio-economic performance. However, there are several challenges which the economy will have to handle urgently. The first and foremost challenge at the present juncture is to combat inflation so as to ensure growth with stability in the economy. It was pointed out very clearly by the UN Country Team on 6 December 2011 in a Consultative Group Meeting (CGM) that, “With high inflation, ensuring macro-economic stability should indeed be a priority. So far, fiscal and monetary tightening has delivered initial results, but has also dampened GDP growth to 5.7 per cent in the first nine months of 2011. The present period of instability has persisted since November 2010, exposing Vietnam’s economy to a prolonged period of uncertainty.

Vietnam’s inflation rate, which stood at 18.62 per cent in the first 11 months of 2011, has been higher than any other ASEAN country for the past three years and is among the highest worldwide.” The obstacles on the path of development for a strong private sector need to be removed. The production structure needs to be upgraded from raw materials and labour intensive products to more advanced products. This in turn requires technology, knowledge and skills (Hakkala, 2007). Therefore, there is an urgent need in Vietnam to boost research and development expenditure which stood at just 0.19 per cent of GDP in 2000-2008.

The country will have to build its higher education system to align with the global economy. Vocational training and skill development require particular attention to ensure the employability of its educated people. The sustainability of growth depends on financial resources. Studies reveal that Vietnam has a fragile banking system with low financial deepening. There is an urgent need to reform the banking system and to develop the capital market.

Administrative reforms are also a must to make the government simple, monitored, accountable, responsive and transparent (i.e. ‘SMART’). Vietnam’s anti-corruption law was implemented in 2011. Vietnam has also made commitments in ratifying the UN Convention against Corruption (UNCAC). However, the pace of implementation is poor. The UN Team urged the government of Vietnam to focus on strengthening the roles and mandates of anti-corruption agencies, simplification of administrative procedures, cracking down on corruption and leakages, and greater participation of civil society organizations in development so as to improve accountability and transparency (CGM, 2011). Environmental protection measures, social security benefits and regulatory framework in various sectors need to be introduced at the earliest (Qiao, World Bank, 2008).

There is also a need for strengthening rural small and medium-sized enterprise (SME) development to make growth more inclusive. To make it a food secure nation measures need to be undertaken for increasing agricultural productivity at the provincial level, providing technical assistance and extension services to farmers, ensuring food safety and quality and also for making food affordable, accessible and available to all. Disparities in achievement noticeable between the Kinh majority and ethnic minority groups need to be reduced. In addition, waste management and green initiatives need to be put in place to make this human development sustainable and also to realize green growth.

From the foregoing, one can share the optimism of Qiao (2008): ‘Vietnam is the next Asian Tiger in the making’. However, there are several challenges (as mentioned above) which are arresting the development of the Vietnamese economy. There is a need to handle them through appropriate policies and reinforce the growth momentum of the past two decades. The potential of this economy will turn into actuality only when policies and programmes are accompanied by political commitment.

Seema Joshi
Visiting Professor, Indian Council for Cultural Relations (ICCR)

Vốn ngoại ra đi

Thời kỳ hoàng kim của dòng vốn đầu tư nước ngoài đổ vào Việt Nam dường như đang qua đi và chưa biết khi nào mới có thể phục hồi như một vài năm về trước. Hệ lụy từ việc quản lý vĩ mô yếu kém, tăng trưởng kinh tế kém bền vững đang tác động tiêu cực đến dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, đặc biệt là dòng vốn đầu tư gián tiếp.

Thị trường chứng khoán là "phong vũ biểu" của nền kinh tế. Với tình trạng nhà đầu tư nước ngoài bán ròng cổ phiếu như thời gian gần đây thì viễn cảnh "mờ mịt" có lẽ vẫn sẽ bao trùm các sàn chứng khoán và nền kinh tế khó có thể khởi sắc trong giai đoạn trước mắt.

Dòng vốn ngoại đang ra đi. Vì sao áp lực bán của khối ngoại lớn? Tái cấu trúc thị trường tài chính liệu có thể cứu vãn tình hình? Đọc bài viết của tác giả Hải Lý về vấn đề này trên TBKTSG. 

Đánh giá về hiệu quả đầu tư

Nguồn: bài viết của tác giả Bùi Trinh

Thời báo Kinh Tế Sài Gòn (số ra ngày 17/11/2011)

Hiệu quả đầu tư được cải thiện hay giảm sút? Để trả lời câu hỏi này cần xem xét mối quan hệ giữa đầu tư và tăng trưởng thông qua một số chỉ tiêu xét trên tổng thể nền kinh tế.

Hiệu quả đầu tư thông qua hệ số ICOR

Hệ số ICOR (Incremental Capital-Output Ratio) thể hiện để tăng một đồng GDP cần đầu tư bao nhiêu đồng. Hệ số ICOR càng cao thì hiệu quả đầu tư càng thấp và ngược lại. Về mặt ý nghĩa kinh tế, hệ số ICOR tính cho một giai đoạn sẽ phản ánh chính xác hơn việc tính ICOR cho hàng năm, vì trong một thời gian ngắn (một năm) có một lượng đầu tư chưa phát huy tác dụng và cũng không phản ảnh được nếu đầu tư dàn trải  (đầu tư xây dựng xong thì bỏ đấy). 

Ở Việt Nam có hai chỉ tiêu phản ảnh về đầu tư, một là chỉ tiêu vốn đầu tư, hai là tích lũy tài sản (gross capital formation). Vốn đầu tư là lượng tiền các thành phần sở hữu bỏ ra nhằm mục đích đầu tư và tích lũy tài sản là lượng tiền đầu tư đến được với sản xuất. Vì vậy, tích lũy tài sản luôn nhỏ hơn vốn đầu tư. Qua tính toán từ số liệu của Tổng cục Thống kê công bố đến năm 2010 (ước tính) cho thấy:

Hiệu quả đầu tư giai đoạn 2006-2010 giảm sút rõ rệt so với giai đoạn 2000-2005.

Lượng tiền bỏ ra nhằm mục đích đầu tư ngày càng ít tham gia vào quá trình sản xuất. Nếu giai đoạn 2000-2005 bỏ ra gần 5 đồng có thể tạo ra 1 đồng tăng thêm của GDP, đến giai đoạn 2006-2010 phải bỏ ra 7,4 đồng mới tạo ra 1 đồng tăng thêm của GDP (xem bảng 1).

Nếu lượng tiền bỏ ra đến được với sản xuất thì hiệu quả đầu tư của chúng ta cũng không phải là quá thấp so với các nước trong khu vực (tham khảo thêm http://www.eria.org/pdf/ERIA-PB-2009-03.pdf).

Khu vực nào đầu tư kém hiệu quả nhất?

Một câu hỏi đặt ra là hiệu quả đầu tư thông qua hệ số ICOR của các thành phần sở hữu ra sao.

Lâu nay hầu hết các nhà kinh tế đều nói đến thành phần kinh tế nhà nước hiệu quả kém nhất, nhưng qua tính toán từ số liệu của Tổng cục Thống kê cập nhật mới nhất (tháng 6-2011) cho thấy khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mới là khu vực hiệu quả kém nhất (xem bảng 2).

Một điều đáng lưu ý là dù được khai thác dầu khí, được hưởng nhiều ưu đãi về chính sách, nhưng hiệu quả đầu tư của khu vực FDI vẫn thấp. Nguyên nhân là do các báo cáo lỗ, do việc chuyển giá giữa công ty mẹ với các công ty con diễn ra khá phổ biến trong những năm qua.

Chính tình trạng này đã đẩy chi phí sản xuất lên cao và tất yếu là lợi nhuận (theo báo cáo) sẽ giảm, thậm chí nhiều doanh nghiệp FDI báo lỗ, trong khi thực tế họ vẫn lãi nhưng phía Việt Nam lại không thu được thuế. Đấy là chưa kể đến những hệ lụy khác về môi trường, về mất đất nông nghiệp…

Nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân sâu xa của lạm phát là do hiệu quả đầu tư kém, dẫn đến phá vỡ quan hệ tiền - hàng. Các chuyên gia hầu như chỉ quan tâm đến biểu hiện của lạm phát là do lượng cung tiền mà chưa quan tâm đúng mức tới căn nguyên của lạm phát là hiệu quả đầu tư, hiệu quả sản xuất.

Theo tính toán (xem bảng 2), khu vực FDI không hiệu quả ngay khi lượng tiền đầu tư đến được với sản xuất (9,7). Như vậy có thể nhận thấy khu vực kinh tế tư nhân sử dụng đồng vốn hiệu quả nhất. Khu vực này cũng là khu vực đóng góp nhiều nhất vào GDP trong khi hầu như không được hưởng bất kỳ một ưu đãi nào, chưa kể còn có những bất cập về chính sách gây khó khăn không ít cho doanh nghiệp.Như vậy việc chỉ tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước là chưa đủ trong việc chống lạm phát một cách lâu dài, căn cơ, bền vững. Nhìn nhận lại về khu vực FDI và không kêu gọi đầu tư bằng mọi giá, ở mọi lĩnh vực đối với khu vực FDI là rất cần thiết để nền kinh tế phát triển bền vững.

Nếu lượng tiền bỏ ra nhằm mục đích đầu tư đến được với sản xuất thì hệ số ICOR chỉ là 4,4 trong giai đoạn 2006-2010 và 3,04 trong giai đoạn 2000-2005. Điều này cho thấy nếu lượng vốn đến được với nhà sản xuất thì hiệu quả đầu tư của Việt Nam không phải là kém hiệu quả so với các nước trong khu vực (trừ khu vực FDI).

Vậy vấn đề cốt lõi, căn bản đối với nền kinh tế Việt Nam chính là hiệu quả sản xuất và hiệu quả đầu tư.

So sánh lượng đầu tư và thu nhập từ vốn

Một phương pháp khác để xem đầu tư có quá mức (overinvestment) hay không là so sánh lượng đầu tư hàng năm và tổng thu nhập từ vốn của nền kinh tế. Nếu trong một số năm liên tục mà thu nhập từ vốn luôn nhỏ hơn tổng đầu tư toàn xã hội, điều đó chứng tỏ nền kinh tế đang đầu tư quá mức, hiệu quả đầu tư không đảm bảo bởi toàn bộ lợi tức sinh ra không bù đắp được chi phí đầu tư.

Tính toán thu nhập từ vốn từ bảng cân đối liên ngành của Việt Nam năm 2000, 2007 có thể thấy vào các năm từ 2001-2003, thu nhập từ vốn lớn hơn vốn đầu tư toàn xã hội, nhưng suốt giai đoạn 2003-2010 tỷ lệ giữa thu nhập từ vốn và đầu tư luôn nhỏ hơn 1. Điều này một lần nữa cho thấy hiệu quả đầu tư đang giảm sút và xã hội đang đầu tư quá với lực của mình. Trong trường hợp này cần chủ động giảm mức đầu tư hàng năm. Hoặc cũng có thể nói, nếu vẫn đầu tư theo cấu trúc kinh tế cũ thì hiệu quả đầu tư sẽ ngày càng giảm, nhưng nếu đầu tư theo một cấu trúc kinh tế khác đi hướng tới những ngành có sức lan tỏa về sản xuất, ít lan tỏa đến nhập khẩu, thì hiệu quả đầu tư sẽ dần được cải thiện chứ không nhất thiết phải cắt giảm đầu tư.

So sánh tiết kiệm (savings) của nền kinh tế với đầu tư

Một chỉ tiêu nữa để đánh giá việc đầu tư quá mức là tỷ lệ giữa tiết kiệm và đầu tư. Tiết kiệm là phần còn lại của thu nhập quốc gia khả dụng (NDI(1) trừ đi phần đã tiêu dùng (bao gồm tiêu dùng của dân cư và của Chính phủ). Tiết kiệm là nguồn cơ bản để tái đầu tư, nhưng trong những năm qua (2006-2010) tỷ lệ này ngày càng nhỏ dần. Điều đó có nghĩa là lượng đầu tư quá sức của nền kinh tế ngày càng lớn và quốc gia sẽ phải vay mượn từ bên ngoài để đầu tư.

Năng suất nhân tố tổng hợp

Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) được tính từ phương pháp ước lượng nguồn tăng trưởng từ hàm sản xuất. Sau khi trừ đi các yếu tố đóng góp về lượng (lao động và vốn) cho tăng trưởng, phần còn lại của tăng trưởng là do đóng góp về sự gia tăng hiệu quả của nền kinh tế, gọi là năng suất nhân tố tổng hợp. Chỉ tiêu này hàm chứa sự gia tăng của việc thay đổi quy trình công nghệ trong sản xuất, quy trình quản lý, năng suất lao động…. Hệ số này càng cao chứng tỏ nền kinh tế càng hiệu quả và ngược lại.

Qua tính toán hệ số này cho hai giai đoạn 2000-2005 và 2006-2010 cho thấy hiệu quả của nền kinh tế giảm rõ rệt. Nếu giai đoạn 2000-2005 hệ số này đóng góp vào tăng trưởng khoảng trên 22%, thì đến giai đoạn 2006-2010 con số này chỉ còn dưới 8,8%. Sự sút giảm về năng suất được bù đắp bằng đầu tư. Nếu giai đoạn trước đóng góp của vốn vào tăng trưởng khoảng trên 50%, thì giai đoạn sau đóng góp của vốn vào tăng trưởng trên 60%.

Kết luận

Việc đầu tư không hiệu quả và quá mức dẫn đến nợ nần và lạm phát gia tăng trong những năm gần đây khiến cho vấn đề tái cấu trúc nền kinh tế trở thành nhu cầu bức thiết. Tuy nhiên, cần nhìn vấn đề này một cách toàn diện mang tính chiến lược và quan trọng hơn cả là thể chế và con người.

_________________________________

(1) Thu nhập quốc gia khả dụng = GDP + thuần thu nhập về sở hữu từ nước ngoài + thuần thu nhập về chuyển nhượng từ nước ngoài + thuế trực thu

Tấn công tiền tệ

Đã có những lo ngại về một cuộc tấn công tiền tệ tại Việt Nam.
Cuộc tấn công giả định này sẽ bắt đầu từ thị trường vàng, sau đó là thị trường ngoại tệ?


Nguy cơ tấn công tiền tệ qua thị trường vàng

Kinh tế vĩ mô có dấu hiệu bất ổn

Trang blog Dự đoán Kinh tế đưa ra quan điểm cho rằng thị trường tài chính, tiền tệ Việt Nam đang có vấn đề trục trặc lớn, và một "cơn cuồng phong" dữ dội sẽ ập tới nền kinh tế Việt Nam trong thời gian sắp tới đây.
Link 1
Link 2