Thuế thu nhập cá nhân mới & ảnh hưởng đến các hộ kinh doanh (2)

Phần 1 của bài viết: Link
-----------------------------------

Hộ kinh doanh hàng thủ công mỹ nghệ tại Hội An.    Ảnh: Huy Nguyen

Một số đánh giá bán đầu về ảnh hưởng của quy định mới (tiếp)

Tăng thuế thu nhập cá nhân của các hộ kinh doanh có doanh thu trung bình; tính hài hòa về lợi ích của các đối tượng chịu thuế giảm đi

Bên cạnh những điểm tích cực kể trên, quy định mới về tính thuế thu nhập cá nhân cũng bộc lộ những hạn chế. Các cơ quan chức năng dường như chưa tính hết được những hệ lụy đằng sau quy định đó mà cụ thể là lợi ích của nhiều hộ kinh doanh cá thể đang bị ảnh hưởng rõ ràng.

Bất lợi về ngưỡng doanh thu tính thuế

Cá nhân, hộ kinh doanh có thu nhập từ 100 triệu đồng/ năm hoặc tương đương 8,4 triệu đồng/tháng thì mới bắt đầu đóng thuế thu nhập cá nhân. Quy định này vẫn được giữ nguyên mà không có thay đổi. Với cách tính mới, kinh doanh có doanh thu từ 8,4 triệu đồng/tháng hoặc tương đương 280.000 đồng/ngày là sẽ phải đóng thuế thu nhập cá nhân.

Ngưỡng doanh thu tính thuế này sẽ không có gì khác với cách tính cũ trong trường hợp đối tượng nộp thuế không được giảm trừ gia cảnh. Tuy nhiên, thực tế người nộp thuế thường thuộc diện giảm trừ gia cảnh với các khoản giảm trừ khác nhau (chẳng hạn: giảm trừ gia cảnh cho bản thân, giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc). Nếu chủ hộ kinh doanh được giảm trừ gia cảnh cho bản thân (mức D = 9 triệu đồng/tháng) thì để phát sinh nghĩa vụ nộp thuế, thu nhập chịu thuế (ký hiệu Rxs) phải lớn hơn 9.

Bảng 1 mô tả ngưỡng doanh thu phát sinh nghĩa vụ nộp thuế theo các tính cũ và mới. Dễ thấy rằng, cách tính cũ có lợi hơn cho các hộ kinh doanh vì ngưỡng doanh thu cao hơn nhiều mới phải bắt đầu nộp thuế thu nhập cá nhân. Ví dụ, các hộ kinh doanh phân phối hàng hóa trước kia khi doanh thu từ 128,57 triệu đồng/tháng trở lên mới phải nộp thuế. Trong khi từ năm 2015, cứ đạt doanh thu từ 8,4 triệu đồng/tháng là phát sinh nghĩa vụ.

Bảng 1. So sánh ngưỡng doanh thu phát sinh nghĩa vụ nộp thuế (*)

(*) Giả định mức giảm trừ là 9 triệu đồng/tháng

Sự khác biệt này còn lớn hơn đáng kể nếu như đối tượng nộp thuế có các khoản giảm trừ nhiều hơn. Chẳng hạn, nếu chủ hộ kinh doanh phân phối hàng hóa có 2 con nhỏ là người phụ thuộc thì ngưỡng doanh thu phát sinh nghĩa vụ nộp thuế sẽ là: (9 + 3,6 x 2) / 7% = 231,43 (triệu đồng/tháng).

Kinh doanh có doanh thu nhỏ đóng thuế nhiều hơn

Một bất lợi khác cho hộ kinh doanh có doanh thu nhỏ là mức thuế phải nộp sẽ tăng lên ở mỗi mức doanh thu so với cách tính cũ. Mức chênh lệch nhiều hay ít phụ thuộc vào nhóm hoạt động ngành nghề và giá trị doanh thu.

Bằng cách tính toán các mức thuế thu nhập cá nhân tương ứng với mỗi giá trị doanh thu theo cách tính cũ và cách tính mới, chúng ta có thể tính được được chênh lệch mức thuế thu nhập cá nhân mới so với cũ.

Nếu lấy giá trị thuế thu nhập cá nhân phải nộp theo cách tính mới trừ đi giá trị thuế thu nhập cá nhân phải nộp theo cách tính cũ chúng ta có được kết quả như Bảng 2.

Cách tính thuế thu nhập cá nhân mới không có lợi cho các hộ kinh doanh nhỏ. Dựa trên các tính toán ở Bảng 2, hộ kinh doanh thuộc nhóm 2 (ví dụ: dịch vụ ăn uống, giải khát) sẽ đóng thuế nhiều hơn trước nếu doanh thu hàng tháng dưới 84 triệu đồng. 

Các hộ kinh doanh thuộc nhóm 3 (ví dụ: kinh doanh nhà nghỉ, nhà trọ) có mức doanh thu hàng tháng dưới 214 triệu đồng cũng sẽ đóng nhiều thuế hơn theo cách tính mới. 

Các hộ sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu (nhóm 4) và hộ kinh doanh, phân phối, cung cấp hàng hóa (nhóm 1) sẽ chỉ được lợi từ cách tính mới khi doanh thu hàng tháng tương ứng vượt ngưỡng khoảng 246 và 382 triệu đồng. 

Như vậy, cách tính thuế thu nhập cá nhân mới dường như đem lại lợi ích cho các hộ kinh doanh quy mô lớn mà “bỏ quên” lợi ích của các hộ kinh doanh quy mô nhỏ và vừa. Chính vì thế, hài hòa lợi ích của đối tượng nộp thuế là điều mà lần sửa đổi quy định về thuế mới nhất này chưa làm được.

Bảng 2. Chênh lệch của mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp theo cách tính mới so với cách tính cũ 

(đơn vị: triệu đồng/tháng)

Nếu mức chênh lệch đạt giá trị âm thì bắt đầu có lợi từ cách tính thuế thu nhập cá nhân mới

Công bằng cho người kinh doanh?

Cách tính thuế thu nhập cá nhân mới tạo ra động cơ thúc đẩy hộ kinh doanh (có đăng ký nhưng chưa thực hiện đúng pháp luật về kế toán, hóa đơn chứng từ) đứng trước hai lựa chọn.

Thứ nhất, thành lập doanh nghiệp là giải pháp để được hạch toán chi phí. Nhiều ý kiến cho rằng, hộ kinh doanh nếu có thể thì nên chuyển sang thành lập doanh nghiệp vì như vậy sẽ được trừ đi chi phí. Công ty chỉ phải đóng thuế thu nhập dựa trên phần tiền còn lại sau khi đã trừ đi chi phí. Và nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí (lỗ) thì sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, cũng như hai mặt của một đồng xu, hình thức công ty cũng có những mặt hạn chế nhất định so với mô hình hộ kinh doanh cá thể. Thông thường, các công ty sẽ phải tuân thủ đầy đủ các quy định về kế toán, chứng từ và chi phí kê khai phải hợp lý, hợp lệ. Việc tuân thủ những quy định này chắc chắn phức tạp hơn nhiều so với việc nộp thuế khoán và chi phí để thực hiện cũng cao hơn. Đó là chưa kể, chuyển sang thành doanh nghiệp cũng đòi hỏi chủ hộ kinh doanh phải đi đăng ký, xin giấy tờ, thủ tục từ đầu chứ không hề đơn giản.

Lựa chọn thứ hai là tăng giá cung cấp hàng hóa, dịch vụ để bù đắp mức thuế cao hơn. Đây là một phản ứng có phần tiêu cực nhưng không phải là không thể xảy ra. Giá cho thuê nhà trọ là ví dụ rõ ràng nhất của hệ lụy do quy định thuế mới đem lại. Với việc chỉ các hộ kinh doanh nhà trọ có doanh thu khoảng trên 214 triệu đồng/tháng mới có lợi từ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân, các chủ nhà trọ doanh thu thấp hơn ngưỡng 214 triệu đồng sẽ có động cơ để tăng giá thuê nhà. Người chịu thiệt thòi cuối cùng sẽ là những người đi thuê như công nhân, sinh viên – những đối tượng thường có thu nhập thấp trong xã hội. Vấn đề tương tự cũng diễn ra với các hoạt động kinh doanh xây dựng, vận tải, dịch vụ ăn uống… mà có lẽ sẽ “âm thầm” tạo nên tình trạng tăng giá trong năm 2015. Cơ quan chủ trương sửa đổi luật và các đại biểu Quốc hội khi thông qua luật dường như đã không thể nào tưởng tượng được quy mô của hệ lụy như thế. Họ không lường được hết việc sửa đổi một điều khoản ngắn trong Luật lại dẫn tới những ảnh hưởng sâu rộng đến các hộ kinh doanh và có khả năng là nhiều người dân thu nhập thấp.

Những người làm luật cũng sẽ đứng trước câu hỏi về tính công bằng cho người kinh doanh. Thực tế cho thấy với các hình thức kinh doanh buôn bán nhỏ chuyện thực hiện nghĩa vụ thuế là rất phức tạp. Tình trạng hộ cá thể có kinh doanh nhưng không đăng ký, không nộp thuế là tương đối phổ biến dù những hộ này có thể kiếm được doanh thu cao hơn ngưỡng bắt đầu đóng thuế. Trong khi đó, những hộ có đăng ký kinh doanh dù làm ăn dù có khó khăn đi chăng nữa thì vẫn phải đóng thuế đầy đủ và chịu ảnh hưởng thường xuyên từ việc thay đổi chính sách thuế. Nhiều người gọi đây là kiểu quản lý “nắm kẻ có tóc” của ngành thuế. Do đó, đảm bảo tính công bằng giữa những hộ kinh doanh là vấn đề mà chính sách thuế cần cân nhắc.

Kết luận

Quy định mới về cách tính thuế thu nhập cá nhân tại Điều 2, Khoản 4 Luật số 71/2014/QH13 được xem là giải pháp giúp giảm tải gánh nặng của cơ quan quản lý thuế trong việc thu thuế các cá nhân, hộ kinh doanh. Quy định mới giúp quá trình tính mức thuế nộp được đơn giản và phần nào đảm bảo tính minh bạch của thủ tục thuế. 

Tuy nhiên, mặt trái của quy định mới lại là vấn đề gây nhiều quan ngại cho các cá nhân, hộ kinh doanh; đặc biệt là các đối tượng kinh doanh có doanh thu nhỏ & trung bình. Không chỉ ngưỡng doanh thu phát sinh nghĩa vụ thuế thực tế giảm đi mà mức thuế thu nhập cá nhân phải đóng cũng đã tăng lên ở nhiều mức doanh thu so với trước kia. Cách tính thuế mới chỉ bắt đầu có lợi cho người nộp thuế khi họ vượt qua một mức doanh thu nhất định, thường mức doanh thu đó tương đối lớn so với bình quân doanh thu của nhóm ngành họ đang kinh doanh. Nói cách khác, quy định mới về thuế thu nhập cá nhân dường như đang “bảo vệ người giàu” hơn là giúp đỡ “người nghèo”. 

Hệ lụy từ việc thông qua cách tính thuế thu nhập cá nhân mới có thể sẽ không chỉ dừng lại ở đó. Nhiều người lao động thu nhập thấp như công nhân, người làm thuê có thể gián tiếp ảnh hưởng bởi việc thay đổi quy định về thuế thu nhập cá nhân.

---

[1] Tác giả chia nhóm hoạt động ngành nghề “Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu” thành 2 nhóm nhỏ: Nhóm thứ nhất không bao gồm hoạt động cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, đại lý bán hàng đa cấp. Nhóm thứ hai gồm riêng các hoạt động này.

Thuế thu nhập cá nhân mới & ảnh hưởng đến các hộ kinh doanh (1)

Năm 2015 là một năm có nhiều sự thay đổi về chính sách thuế với các cơ sở sản xuất kinh doanh nói chung và với các hộ kinh doanh cá thể nói riêng. Thông qua Luật số 71/2014/QH13 Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế mà đã có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2015, các cơ quan Nhà nước muốn đẩy mạnh việc cải cách hiệu quả các thủ tục thuế.

Bài viết này đưa ra một số đánh giá khái quát ban đầu để chứng minh rằng quy định tính thuế thu nhập cá nhân mới một mặt giúp đơn giản hóa các thủ tục thuế, giảm gánh nặng cho cơ quan quản lý thuế nhưng mặt khác lại làm tăng mức thuế phải nộp của các hộ kinh doanh có doanh thu trung bình, dẫn đến việc không hài hòa được lợi ích của các đối tượng nộp thuế. 

Những phân tích trong bài viết chỉ giới hạn với đối tượng là hộ kinh doanh có đăng ký nhưng chưa thực hiện đúng pháp luật về kế toán, hóa đơn chứng từ. Phương thức thực hiện đánh giá là so sánh   giữa cách tính mới và cách tính cũ  về thuế thu nhập cá nhân phải nộp tương ứng với các mức doanh thu và nhóm hoạt động ngành nghề chính.

Quy định mới về nộp thuế thu nhập cá nhân với cá nhân, cơ sở kinh doanh

1. Cá nhân kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ trên doanh thu đối với từng lĩnh vực, ngành nghề sản xuất, kinh doanh.  

2. Doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong thời kỳ tính thuế từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.. 

Trường hợp cá nhân kinh doanh không xác định được doanh thu thì cơ quan thuế có thẩm quyền ấn định doanh thu theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. 

3. Thuế suất:  

a) Phân phối, cung cấp hàng hóa:    0,5%  

b) Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu:     2%  

Riêng hoạt động cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, đại lý bán hàng đa cấp:     5%  

c) Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu:      1,5%  

d) Hoạt động kinh doanh khác:     1%

Theo quy định cũ, cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm (tương đương với 8,4 triệu đồng/tháng) bắt đầu thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân. Căn cứ tính thuế đối với thu nhập từ kinh doanh là thu nhập tính thuế và thuế suất.  Thuế suất áp dụng theo Biểu thuế lũy tiến từng phần gồm có 7 bậc tương ứng với từng mức thu nhập tính thuế. Thu nhập tính thuế là phần còn lại sau khi lấy thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản giảm trừ. Thu nhập chịu thuế lại bằng doanh thu nhân với tỷ lệ chịu thuế ấn định cho từng nhóm hoạt động ngành nghề.

T = (R x s – D) x t₀ – a                         (1)

Trong đó: T: Mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp

R: Doanh thu từ kinh doanh

s: Tỷ lệ chịu thuế ấn định cho từng nhóm hoạt động ngành nghề

D: Các khoản giảm trừ (gồm giảm trừ gia cảnh bản thân, giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc)

t₀: Thuế suất từng phần cho mức thu nhập tính thuế (R x s – D)

a: Giá trị tương ứng với mức thuế suất t₀ (áp dụng theo công thức tính thuế rút gọn) [1]

Quy định mới vẫn giữ nguyên mức khởi điểm bắt đầu nộp thuế thu nhập cá nhân từ 8,4 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên cách tính thuế thu nhập cá nhân hiện hành đã thay đổi rất nhiều. Thuế suất không còn áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần nữa mà chuyển sang áp dụng biểu thuế suất toàn phần. Mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp bẳng doanh thu nhân thuế suất toàn phầncho từng nhóm hoạt động ngành nghề.

T = R x t₁                            (2)

Trong đó: T: Mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp

               R: Doanh thu từ kinh doanh

               t₁: Thuế suất toàn phần tương ứng với nhóm hoạt động ngành nghề

Một số đánh giá bán đầu về ảnh hưởng của quy định mới

Cách tính mới có lợi cho cơ quan thuế

Điều dễ nhận thấy được ngay khi so sánh giữa cách tính thuế thu nhập cá nhân mới với cách cũ là sự phức tạp đã bị loại bỏ. Nếu như cách tính cũ phải trải qua ba thao tác phân chia: (i) theo nhóm hoạt động ngành nghề, (ii) theo diện được giảm trừ, và (iii) theo mức thu nhập tính thuế; thì cách làm mới đơn giản hóa đi rất nhiều khi chỉ căn cứ vào doanh thu và thuế suất.

Cách tính mới rất có lợi cho cơ quan thuế vì các bước tính toán phiền hà trước kia đã không còn nữa. Việc tính toán có thể thực hiện nhanh và cũng thuận tiện cho các hộ kinh doanh tự tính toán được mức thuế phải nộp (Hình 1).

Hơn nữa, cách tính thuế thu nhập cá nhân theo kiểu cũ cũng dễ dẫn tới nguy cơ có những thương lượng ngầm giữa cán bộ thuế với chủ hộ kinh doanh trong việc xác định diện giảm trừ thuế thu nhập cá nhân. Điều này có thể khắc phục được qua cách tính mới.

Hình 1. Cách tính thuế thu nhập cá nhân mới đơn giản hơn nhiều so với cách cũ

Theo Bản thuyết minh chi tiết mà Chính Phủ trình tới Quốc hội làm cơ sở cho dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều tại các luật về thuế thì những thay đổi nhằm “tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế và giảm gánh nặng quản lý đối với cơ quan thuế”, lý do được đưa ra là bởi “[…] công tác quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh nói chung hiện nay rất phức tạp, tiêu tốn nhân lực nhưng không hiệu quả. Tổng số thu từ nhóm hộ, cá nhân kinh doanh chỉ chiếm khoảng 2% tổng thu (trừ dầu) nhưng tổng số nhân lực ngành thuế để quản lý đối tượng này lên đến 60%”. Trên khía cạnh đảm bảo tính thuận tiện, dễ thực hiện cho cán bộ thuế và tính minh bạch của công tác thu thuế thì sửa đổi mới nhất trong quy định về thuế thu nhập cá nhân nhìn chung đã đáp ứng được yêu cầu đặt ra.

[Còn tiếp] - Phần 2: Link

---

[1] Về phương pháp tính thuế rút gọn đề nghị xem chi tiết tại phần Phụ lục 01/PL-TNCN ban hành kèm theo Thông tư số 111/2013/TT-BTC ngày 15/08/2013. Công thức tính: Thuế thu nhập cá nhân = thuế suất x thu nhập tính thuế - giá trị a. Trong đó: giá trị a nhận giá trị 0 nếu t = 5%, a = 0,25 nếu t = 10%, a = 0,75 nếu t = 15%, …., a = 9,85 nếu t = 35%.

But you didn't

Tự dưng đi dạo lang thang trên mạng lại dẫn tới blog của chính mình. Hết năm tới nơi rồi, blog cá nhân vương đầy mạng nhện. Rảnh rỗi sinh nông nổi, đưa lên đây chút thơ thẩn vậy.

But you didn't - Merrill Glass

Trương Đức Trọng phỏng dịch (chứ không phải dịch sát đâu nhé!)

(Click vào ảnh để xem rõ hơn)

Happy New Year 2015!

Tuyển thực tập sinh nghiên cứu

Economica Vietnam tuyển dụng thực tập sinh nghiên cứu cho các dự án sắp tới của công ty.

Vị trí thực tập sinh không đòi hỏi kinh nghiệm, phù hợp với sinh viên muốn làm thêm và cử nhân mới ra trường.

Công ty hỗ trợ phụ cấp hấp dẫn cho vị trí thực tập và cung cấp cơ hội việc làm chính thức với cá nhân có kết quả xuất sắc.

Chi tiết thông tin tuyển dụng xem tại đây:
https://docs.google.com/file/d/0BwQRbkxENxORSW5vVW8tTmltdVU/edit

Hạn nộp hồ sơ ban đầu: 25/09/2014 được gia hạn tới ngày 30/09/2014.

Tuyển nghiên cứu viên

Economica Vietnam tuyển dụng 1 vị trí nghiên cứu viên kiêm điều phối viên dự án.


Chi tiết thông tin tuyển dụng có thể xem trực tiếp tại link: http://www.vietnamworks.com/researcher-cum-project-coordinator-503705-jd

Hạn cuối nhận hồ sơ ứng tuyển: 30/09/2014

KHỐN KHỔ NƯỚC TÔI

KHỐN KHỔ ĐẤT NƯỚC TÔI

Khalil Gibran - Từ Linh (dịch)

Khốn khổ đất nước tôi

Mê tín thì vô hạn

Tôn giáo thì nông cạn

Khố khổ đất nước tôi

Mặc áo mình không dệt

Ăn gạo mình không trồng

Uống rượu mình không làm

Khốn khổ nước tôi

Ca ngợi côn đồ là anh hùng

Gọi kẻ xâm lăng là bạn vàng

Khốn khổ nước tôi

Trong mơ thì ghét cay ghét đắng

Tỉnh dậy lại đầu hàng

Khốn khổ nước tôi

Chỉ dám nói năng khi đưa tang

Chỉ dám khoe khoang di sản hoang tàn

Chỉ dám phản kháng khi đầu sắp lìa khỏi cổ

Khốn khổ nước tôi

Chính khách xảo quyệt như chó sói

Triết gia tung hứng chữ làm xiếc

Nghệ thuật bắt chước chắp và vá

Khốn khổ nước tôi

Kèn loa tưng bừng rước kẻ cai trị mới

Rồi tống cổ chúng bằng la hét phản đối

Rồi lại tưng bừng kèn loa đón kẻ cai trị khác

Khốn khổ nước tôi

Vĩ nhân càng nhiều tuổi càng lú

Thánh nhân chờ mãi chưa ra đời

Khốn khổ nước tôi

Cứ chia năm xẻ bảy chơi

Phe nào cũng xưng mình là nước

Bản tiếng Anh:

PITY THE NATION

"Pity the nation that is full of beliefs and empty of religion.

Pity the nation that wears a cloth it does not weave

and eats a bread it does not harvest.

Pity the nation that acclaims the bully as hero,

and that deems the glittering conqueror bountiful.

Pity a nation that despises a passion in its dream,

yet submits in its awakening.

Pity the nation that raises not its voice

save when it walks in a funeral,

boasts not except among its ruins,

and will rebel not save when its neck is laid

between the sword and the block.

Pity the nation whose statesman is a fox,

whose philosopher is a juggler,

and whose art is the art of patching and mimicking

Pity the nation that welcomes its new ruler with trumpeting,

and farewells him with hooting,

only to welcome another with trumpeting again.

Pity the nation whose sages are dumb with years

and whose strongmen are yet in the cradle.

Pity the nation divided into fragments,

each fragment deeming itself a nation."

(The Garden of the Prophet - 1934)

Khalil Gibran viết bài thơ "Khốn khổ đất nước tôi" về quê hương Lebanon của ông nhưng chắc hẳn với nhiều người Việt Nam khi độc bài thơ này sẽ tìm thấy ở đây nhiều điều tương tự về đất nước mình.

Bản đồ cổ chỉ ra cực nam Trung Quốc

Mới tìm được một bản đồ cổ về cực Nam của Trung Quốc. Bản đồ này thể hiện khá rõ phần đất liền của tỉnh Quảng Đông và tỉnh Hải Nam (đảo Hải Nam). Đó là tận cùng ranh giới địa lý của Trung Quốc.

Bản đồ này được người phương Tây vẽ vào năm 1655.

(Vui lòng ghi rõ nguồn blog nếu trích dẫn)